RANDALL.C

Het postmoderne denken van Randall.C en Niki Lauda

“Silence, on rêve!”
Roland Topor

Er zijn verschillende manieren om te debuteren. Je kan dat doen als je 21 bent, met een poëziebundel, een roman, een strip of een verzameling kortverhalen, die in het beste geval het predikaat ‘beloftevol’ verdient.
En dan in de jaren daarna al doende het vak leren om zo ergens rond je veertigste een meesterwerk (of iets wat daar op lijkt) af te scheiden. In de hoop dat je ondertussen met al die goedbedoelde boeken en boekjes die je op de mensheid hebt losgelaten, je publiek niet bent kwijtgespeeld. Het is de meest voorkomende methode, die vooral van ongeduld en publicatiedrang getuigt. It’s a pleasure sure to see one’s name in print. Ook al is er veel aan te merken op de debuten in kwestie, het is dan toch maar gedrukt en uitgegeven. Hoezee!
Er is ook die andere manier, die eruit bestaat om de probeersels van twintig jaar voor jezelf te houden om dan op je veertigste meteen met een erg goed boek naar buiten te komen. Een overrompelend debuut, staat er dan in de gazetten. Met een beetje geluk krijg je er dan ook wel ergens een prijs voor. Een debuutprijs of zo. Het is een methode die van doorzettingsvermogen, volharding en geloof in eigen kunnen getuigt. Randall.C deed het op die manier. Twintig jaar lang werkte hij als assistent mee aan populaire stripreeksen en maakte cabaret. Eerst stond hij zelf op de planken, later coachte hij zijn voormalige vakbroeders bij het maken van voorstellingen. Tot hij in 2007 debuteerde met het erg mooie ‘Slaapkoppen’. En er prompt een debuutprijs voor kreeg.

‘Slaapkoppen’ is een boek over dromen. Of beter: het boek zelf is in wezen een droom. Een boek dat van de associaties aan mekaar hangt, lijkt het wel, dat schijnbaar van de hak op de tak springt, om uiteindelijk een bizar soort totaaltrip te worden. Voor veel lezers lijkt het boek een improvisatie. Een tegelijkertijd mooie, poëtische, aandoenlijke, grappige en ontroerende improvisatie. Maar toch: een improvisatie.

Dit is evenwel slechts schijn. Een vergissing die nogal wat argeloze lezers van ‘Slaapkoppen’ maken. Want in ‘Slaapkoppen’ brengt Randall.C een theorie van de belangrijkste Oostenrijkse denker sinds Freud in de praktijk, de hoogbegaafde en zeer te bewonderen Niki Lauda. Een groot filosoof, die in de loop der jaren over menig probleem van metafysische aard zijn licht heeft laten schijnen. De man houdt zich dezer dagen onledig met het draaiende houden van een luchtvaartmaatschappij, maar in een vorig leven was hij autoracer.

In de aanloop naar de grote prijs Formule 1 van Portugal 1984 liet de man zich tijdens een persconferentie ontvallen: “The secret is to win going as slowly as possible.” Een uitspraak die nogal wat mensen uit het vak de wenkbrauwen deed fronsen. Was het niet net Niki Lauda die er een gewoonte van had gemaakt om veel sneller dan de concurrentie over circuits waar dan ook ter wereld te scheuren, om vervolgens als eerste over de eindmeet te gaan. Het kwam er op aan zoveel mogelijk gas te geven, en de anderen achter je te laten. Punt. Maar, gaf Lauda met dit helder geformuleerde inzicht te kennen, dat was een misvatting. Het komt er op aan zo traag mogelijk te rijden. Want een piloot moet rekening houden met het verslijten van zijn banden, blaast zijn motor best niet op, moet nauwlettend toezien op benzine- en olieverbruik, mag zijn wegligging niet uit het oog verliezen noch een bocht te snel aansnijden of hij vliegt eruit… Een gewonnen race is niet zomaar het resultaat van inhoudsloos gasgeven, maar een klein kunstwerkje, waarbij de piloot een hele hoop kleine onderdeeltjes moet beheersen en die zonder dat de toeschouwer daar iets van merkt tot één geheel moet versmelten.

Dus: zo traag mogelijk gaan en tóch als eerste over de streep scheuren. Met improvisatie heeft dat niks te maken.

Op die manier maakt Randall.C ook strips. Het mag dan wel lijken alsof hij zijn inspiratie de vrije loop laat, en tekent en schrijft wat hem voor de geest komt. Alsof hij gas geeft, gewoon om zo snel mogelijk te gaan. Maar net als Niki Lauda is dat ook bij Randall.C slechts schijn. ‘Slaapkoppen’ is een van de best gedoseerde strips van de voorbije jaren, waarbij de compositie zo meesterlijk is dat ze vrijwel niemand nog opvalt. Schijnbaar losse flodders blijken uiteindelijk bij elkaar te horen; de duikboten, zeemeerminnen en walvissen hebben allemaal met mekaar te maken. Over al die verbanden, en de manier waarop die verbanden aan de lezer worden geopenbaard, is nagedacht. Lang en zeer zorgvuldig, daar zijn we zeker van. Daarvoor gebruikt Randall.C de geijkte mogelijkheden van compositie die een stripmaker heeft. En een geheim wapen: zijn kleuren. Waarmee hij zich openbaart als een postmoderne geestesgenoot van Niki Lauda.
Heeft hij dan met Slaapkoppen meteen zijn meesterwerk afgeleverd? Als hij morgen zijn pen in de wilgen hangt om terug enkel en alleen cabaret te maken, dan wel. Als dat niet het geval is, gaan we er van uit dat hij er aan bezig is, aan dat meesterwerk. Een boek dat nóg beter is dan Slaapkoppen.
Als hij zich aan zijn zelf opgelegde publicatieritme houdt (een verzameling losse tekeningen, een opdrachtstripje voor een hotel en een 24 hour comic beschouwen wij als bezigheidstherapie), heeft hij nog 37 jaar om het af te werken. To win going as slowly as possible indeed.

Toon Horsten