BRECHT EVENS

We schrijven 1986. Een onconventionele leraar biologie predikte dat de radioactieve straling ons allemaal kanker zou bezorgen. Vanop de nationale omroep belde een nieuwslezeres tegen de orders van haar overste in haar familie op om de kinderen des huizes (onder wie mijn toekomstig lief) uit de gecontamineerde zandbak te houden. Tsjernobyl, een ijkpunt van de grootte-orde van 9/11.
Op luttele kilometers van het biologieklasje kraaide een pasgeboren Brecht Evens vol artistieke vrijheid en jeugdige overmoed. Voorlopig nog zonder effect op de verstarrende Europese strip. Het traditionele studiosysteem in Vlaanderen kreeg in de jaren tachtig en negentig opdoffers. In Frankrijk maakte de strip een diepe crisis door, veroorzaakt door het marktdenken van yuppies die dachten dat lezers altijd hetzelfde wilden lezen.
Brecht Evens was in mijn ogen nog steeds pasgeboren toen hij voor het eerst mijn professionele pad kruiste. Hij won op achttienjarige leeftijd een stripwedstrijd, waardoor zijn album Een boodschap uit de ruimte professioneel werd uitgegeven en in mijn brievenbus belandde. Even later lag het boek op de jurytafel van de debuutprijs van de stad Turnhout. Alwaar we die prijs ondanks Evens’ potentieel aan The No Stories van de twee keer zo oude Serge Baeken toekenden. Want laten we wel wezen: het bijzonderste van Evens’ boodschap was de leeftijd van de auteur. Zijn langgerekte grap voelde je van ver aankomen, zijn lijnvoering had weinig interessants en zijn kleurgebruik deed pijn aan mijn tere ogen. Maar toch: het was de drie heerschappen aan de jurytafel duidelijk dat deze vroegrijpe kleuter zijn ontwikkeling nog niet had afgerond en dat er dus ander en veel beter materiaal in het verschiet lag. Het nadeel van vroeg debuteren: het is onvermijdelijk growing up in public.
Het andere en betere werd amper een jaar later Vincent. Evens kreeg bij dat boek al een ruif in de Oogachtend-stal. Zijn kleuren kon ik ondertussen met een zonnebril wel aan, maar ik schrok van de enthousiaste ambitie: een complexe strip van 70 bladzijden. Een echte beeldenstormer in de Vlaamse strip. Eindelijk. Onverwacht na het woordeloze debuut: Evens schreef teksten die resoneerden. Teksten waarvan je niet de indruk kreeg dat ze er nu eenmaal bij moesten staan. En hij bezat heel wat levenswijsheid voor een snaak van twintig.
Weer een jaar later leek Evens een stapje terug te zetten met het woordeloze en dunne Nachtdieren. Maar dat bleek slechts schijn. Het was reculer pour mieux sauter. De grote sprong werd aangekondigd. Evens werkte aan zijn stijl (fijn en nodig), zijn kleuren (joehoe!) en zijn verhaalthema’s door ver weg te zweven van het realistische materiaal uit zijn vorige boek. Dromerige details en een grafische logica tonen een nieuw, ongetemder aspect van zijn auteurspersoonlijkheid.
Opgezweept door zijn docenten aan de opleiding illustratie van Sint-Lucas Gent sprong Evens begin 2009 zijn quantum leap met Ergens waar je niet wil zijn. Dikker en mooier dan vorig werk, vernieuwender dan de Vlaamse strip de laatste vijftig jaar geweest was (met uitzondering van Schrauwens My Boy). Dat kleurenpalet! Die tekeningen zonder contourlijnen! Die over de pagina geschilderde dialogen! Stilistisch stond het boek met open armen te wachten op een lezer met gevoel voor grafiek. De eerste (toch niet goedkope) druk van dit experimentele boek vloog onverwacht snel de deur uit. Het werd terecht vertaald in grote wereldtalen en won terecht de allereerste Willy Vandersteen-prijs. En laat niemand vertellen dat Evens misschien mooi kan tekenen, maar dat het nergens over gaat. Zijn portret van de tenenkrullende sociale interactie in groepen, met nonchalante populaire jongens en pispaaltjes die uit alle macht populair willen worden, bleef herkenbaar zonder een cliché te worden. Evens’ oor voor dialogen had ik best willen stelen. Af en toe moest ik aan Dan Clowes denken, die in Ghost World zo overtuigend kon doen alsof hij twee meisjes was.
Het ligt ongetwijfeld aan mij, maar met Brecht Evens associeer ik automatisch Zach Condon. Condon is de zanger en componist die schuilt achter namen als Beirut en Realpeople. Scoorde een onwaarschijnlijke hit met een virtuoos onhip lied: Nantes. Breekt genreregels met flair en vernieuwt zonder zijn persoonlijkheid te verraden. En hij is bij al die artistieke drang piepjong. Geboortejaar 1986. Over twintig jaar ontdekt een bioloog nog dat Tsjernobyl een stimulerend effect had op artistieke baby’s. Condon heeft het nadeel dat waardig oud worden in de populaire muziek een hele klus is. Maar een stripauteur wordt gewoonlijk beter met de jaren. Wat moet dat worden als Evens de pampers binnenkort ontgroeit?

Gert Meesters